Pokazywanie postów oznaczonych etykietą krosno nicielnice staciwo tkanina tkactwo trzeci brzeg krajka tabliczki bardko. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą krosno nicielnice staciwo tkanina tkactwo trzeci brzeg krajka tabliczki bardko. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 8 marca 2011

Tkaniny wełniane w kulturze wielbarskiej - cz. 1 Warsztat tkacki

Dziś trochę o historii tkactwa.

Słowem wstępu, pierwsze krosna tkackie to prawdopodobnie wynalazek epoki brązu. We wczesnej epoce żelaza (okres lateński - przedrzymski) występowało tylko bardzo proste krosno wyposażone w jedną nicielnicę. Okres wpływów rzymskich (I-IV w. n.e.) wiąże się z rozwojem krosna i technik tkackich. Jest to według mnie bardzo ciekawy okres, chociaż materiałów do omówienia z terenów Polski nie mamy tutaj zbyt wiele - w porównaniu z krajami Skandynawskimi, gdzie mamy piękne stroje ze stanowisk bagiennych - nasze są bardzo mikre.

Budowa krosna

W okresie wpływów rzymskich następuje rozwój krosna - pojawia się większa ilość nicielnic. Poza tym konstrukcja się nie zmienia - jest rama (staciwo), wał osnowy na który nawijano wykonany materiał oraz ciężarki tkackie. Takie rozwiązanie pozwalało na otrzymywanie nowych splotów.

Nici w takim krośnie są zakładane w następujący sposób:
1 nicielnica: 1, 5, 9...
2 nicielnica: 2, 6, 10...
3 nicielnica: 3, 7, 11...
4 nicielnica: 4, 8, 12...



Ciekawostką jest to, że tabliczki zostały wynalezione właśnie w tym okresie! Oczywiście używano również bardka. Służyły one najczęściej do tkania brzegów tkanin - dwóch bocznych oraz tzw. trzeciego brzegu.


Czym jest trzeci brzeg?

Trzeci brzeg służy do rozpoczęcia tkaniny. Przygotowywano go w ten sposób, że tkając krajkę nicią wątku krajki stawała się nić osnowy przyszłego materiału (zaznaczone czerwonym przykłady a. i b. w przykładzie c. mamy za to samodzielną krajkę do której zostały wplecione nici osnowy. Ciekawa metoda i warta sprawdzenia w rzeczywistości.



Literatura:
J. Maik, Tkaniny z okresu rzymskiego z terenu Polski, ,,Pomarania Antiqua'' 7, 1977, Gdańsk, s.77-145.
J. Maik, Wyroby włókiennicze na Pomorzu z okresu wpływów rzymskich i ze średniowiecza, Acta Archaeologica Lodziensia 34, 1988, Wrocław-Warszawa.